«همه نرم افزارها بايد رايگان باشند» اين جمله اي است كه ريچارد استالمن بنيان گذار پروژة GNU و بنياد نرم افزار مجاني گفته است اوخالق تعداد زيادي از ادوات مشهور و پيشرفته از قبيل GCU (GNU compiler collection) ،GDB ( GNU Debugen ) ) وGNU Emac است و تعداد زيادي سورس كد را نوشته است .
حال اجازه دهيد به تفاوت بين نرم افزار مجاني و نرم افزار كد باز بپردازيم :
اين دو اصطلاح در واقع شعار 2 جنبش متفاوت با فلسفه هاي متفاوت است در جنبش نرم افزار رايگان هدف آزاد بودن در ارتباط با اشتراك و همكاري نرم افزاري است ما مي گوييم نرم افزارهاي غیرمجاني ، غير اجتماعي است چون آزادي كاربران را پايمال مي كند پس نرم افزارمجاني طرح شد تا از شر اين قيد و بندها خلاص شويم .
در واقع جنبش نرم افزارمجاني به كاربران از نظر اخلاقي اين امكان را مي دهد كه براي استفاده كردن ، مطالعه ، تغيير دادن و اشتراك نرم افزارها آزاد باشند .
اصطلاح كد باز هم در سال 1998 روي كار آمد البته اين اصطلاح به اين معني نيست كه كد نرم افزاري بايد در اختيار همگان!! باشد بلكه هدف اين است كه منجر به روي كار آمدن نرم افزارهايي بهتر شود اين كار به كاربر آزادي عمل بيشتري مي دهد .
در سال 1983 وضعيت طور ديگري بود به گفتة استالمن تمام سيستم عاملهايي كه براي رايانه هاي پيشرفته وجود داشتند اختصاصي و انحصاري بودند و افراد مجبور بودند يك موافقت نامه را امضا كنند به اين معني كه با ديگران شريك نشوند پس افراد عادي نمي توانستند به هيچ وجه كدهاي نرم افزار را در اختيار داشته باشند . پس استالمن تصميم گرفت يك نرم افزار سيستم عامل مجاني تهيه كند و بنا به دلايل فني آن را شبيه به سيستم عامل يونيكس طراحي كند و نام آن راGNU گذاشت .
بهترين مثالي كه در حال حاضر مي توان زد سيستم عامل لينوكس است كه يك منبع سورس كد كامل است كه هزاران كاربر روزانه از آن استفاده مي كنند. خوبي اين نرم افزار در آن است كه هر كاربر مي تواند در كدها تغيير ايجاد كرده و يا چيزي به آن اضافه نمايد تا بر امكاناتش اضافه شود همين عامل باعث شده تا از سيستم عامل هاي ديگر پيشي بگيرد. چون هر كاربر بنا به استعداد ها و توانايي هايش مي تواند سيستم عاملي تهيه نمايد كه از نظر امنيتي خيلي قدرتمند و يا بسيار منعطف باشد و يا …….
حال سوال اين است كه با وجود سورس باز بودن چگونه شركت نرم افزاري لينوكس پول در مي آورد به نظر من ويندوز پولي خيلي ارزانتر از لينوكس است حال حتماً مي پرسيد چگونه چنين چيزي ممكن است ، حال به بررسي هزينه هاي يك شركت مي پردازيم .
Red Hot لينوكس در حدود 800 تا 2500 دلار براي هر سرور كه از لينوكس استفاده مي كند هزينه مي گيرد اين هزينه براي خود نرم افزار نيست بلكه براي نگهداري از آن است و شركت بايد هزينة آموزش مجدد كارمندان ، خدمه IT ، نوشتن مجدد برنامه ها براي كار تحت لينوكس وهزينه جداگانه براي سرورهاي Application و وب سرورها را نيز بپردازد در ضمن بايد مشاوراني استخدام كرد تا اين چهل تكه را بهم بدوزند و حتي ممكن است به بيمه هايي نياز باشد كه از شما در برابر پرونده هاي حقوقي مالكيت ذهني دفاع كند .
مي بينيد كه چگونه اين سيستم عامل رايگان پول به جيب مي زند .
___________________________________________________________
كشور ما هم مي تواند يكي از توسعه دهندگان سورس باز باشد ولي با يكي دو مشكل خيلي كوچكِ و خيلي بزرگ روبروست قانون حمايت از حقوق پديد آورندگان نرم افزارهاي رايانه اي در تاريخ 4/10/79 به تصويب مجلس و در تاريخ 10/10/79 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است .
طبق مادة 18 از قانون حمايت از پديد آورندگان نرم افزارهاي رايانه اي ، حق تكثير تمام يا بخشي از نرم افزارهاي روي حاملهاي رايانه اي متعلق به پديد آورنده مي باشد به اين معني كه اگر كسي نرم افزاري خريده و آن را روي كامپيوتر خود نصب كند و بخواهد يك كپي از يك قسمت يا تمامي نرم افزار كرده و به كسي بدهد بايد مبلغي به نويسنده بپردازد ، حالا به يك مثال واقعي در كشور خودمان توجه كنيد :
«يك سي دي ديكشنري …. به دستم رسيده كه بچه ها قفلشو شكستن اصلش 400 هزار تومن است ولي اگه بخواي با 500 تومن مي تونم برات رديفش كنم» ، هر چقدر به دوروبرم نگاه مي كنم كمتر كسي را مي يابم كه بتواند در برابر چنين وسوسه اي صرفاً به دليلي غير اخلاقي!!! بودن آن مقاومت كند شما چطور ؟ مقاومت مي كنيد يا بدون اينكه وجدانتان تير بكشد از انواع و اقسام نرم افزارهاي قفل شكسته كه گاهی قیمت آنها برابر یک سی دی خام است استفاده می کنید.
وقتی يك برنامه نويس خوب چنين افتضاحي كه حتي برنامه اش به صورت سورس باز هم نيست پيش مي آيد چگونه اين انتظار را داشته باشيم كه بعد از چهار سال كه قانون كپي رايت تصويب شده!!! اين برنامه نويس يك برنامه بنويسد و به فروش برساند و فقط بيننده نباشد و در يك شركت فقط با برنامه «Excel» كار نكند و سالها به انتظار قانون اجرای كپي رايت به صورت جدي ننشيند .
حال با وجود تمام اين قانون هاي قوي!!! كشورمان چطور بايد به حفظ كپي رايت در برنامه هاي سورس باز اعتقاد پيدا كنيم ؟
آيا شما حاضريد برنامه اي به صورت سورس باز بنويسيد و بعد از كلي وقت تلف كردن آن را پخش كنيد در حالي كه اگر آن را به صورت غير سورس باز عرضه كنيد بيشتر از 20000 تومان گيرتان نمي آيد ؟ آيا ارزش واقعي كار شما 20000 تومان است ؟
دیدگاههای تازه